Geschiedenis van Novalja - Historische en Culturele Informatie over Novalja
Vondsten uit de Paleolithische periode wijzen er op dat het eiland Pag al duizenden jaren bewoond is. Tijdens de Bronstijd vestigden zich Illyrische stammen op het eiland en in de 1ste eeuw v.Chr. werd het eiland door de Romeinen verovert. Er zijn veel vondsten uit de Romeinse tijd gedaan. Zo is bijvoorbeeld vlakbij de stad Novalja de oude Romeinse nederzetting Cissa gevonden.
Reeds in de 4e en 5e eeuw waren er op het eiland Christelijke gemeenschappen. De drie basilieken die tot op vandaag de dag in de stad Novalja te zien zijn, bewijzen dat de stad al heel vroeg een belangrijk bedevaartsoort was.

Aan het begin van de 7e eeuw vestigden zich Kroaten op het eiland Pag. In de de 8ste en 9e eeuw stichtten zij op het vastenland en de eilanden een koninkrijk, waarin de stad Kissa (Cissa) een belangrijk maritiem en administratief centrum werd.
In de 11e en 12e viel het eiland onder de invloedsfeer van de stad Zadar. Soms slaagden de eilanders er in hun onafhankelijkheid te bevechten, dan weer moesten ze de soevereiniteit van Zadar erkennen.
Tijdens de 13e en 14e eeuw vochten de Rebubliek van Venetië en de Habsburgers vele oorlogen uit over de vraag van wie de eilanden voor de kust van Kroatië waren. In 1203 werd de stad Kissa verwoest. Niet als gevolg van een oorlog tussen Venetië en de Habsburgers maar doordat de stad in conflict was gekomen met de oude vijand, Zadar.
Aan het begin van de 15e eeuw nam Venetië Pag en de andere Dalmatische eilanden over. Het was in deze tijd dat we voor het eerst de naam Novalja aantreffen. Novalja wordt beschreven als een kleine nederzetting, bestuurt door de Graaf van Rab (Rab is een eiland in de Adriatische Zee).
Aan het eind van de 18e eeuw, Venetië is dan allang niet meer zo machtig meer, valt het eiland in handen van de Oostenrijkse Habsburgers. Van 1805 tot 1815 wordt het eiland nog even door de Fransen bestuurd, nadat Napoleon de Habsburgers had verslagen. Na de val van Napoleon komt het eiland weer onder Oostenrijks bestuur te staan. In de 19e eeuw komt overal in Europa de nationalistische beweging op. Zo ook in Kroatië. In 1848 proberen de Kroaten het juk van de Oostenrijkers af te schudden en een eigen staat te stichten. Dat lukt nu nog niet, maar het Nationale Reveille zal wel een grote invloed hebben op de ontwikkeling van de natie Kroatië.
Aan het eind van de 19e eeuw wordt het Kroatisch een officiele taal die op de scholen wordt onderwezen. Na de val van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk in 1918 wordt Pag deel van het nieuwe Koninkrijk van Serven, Kroaten en Slovenen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Pag bezet door de Italianen en aan het eind van de oorlog maakte Pag even deel uit van de onafhankelijke Kroatische Republiek, totdat Joegoslavische partizanen het eiland veroverde en het bij de Socialistische Republiek Joegoslavië voegden. Van 1945 tot 1992 zou het Joegoslavisch zijn.
In 1992 riepen de Kroaten hun onafhankelijkheid uit en Pag werd daarmee een deel van de Republiek van Kroatië.